نبض جشنواره در دست «مردم»

به گزارش پول و اعتبار، فیلم‌های جشنواره فجر همیشه در ۲ هیات، داوری و انتخاب می‌شوند، یکی هیات هفت نفره داوران رسمی جشنواره است که در ایام جشنواره با نگاه تخصصی، فنی و محتوایی دست به انتخاب فیلم‌ها می‌زنند و نتیجه کار آن‌ها در اختتامیه اعلام می‌شود؛ اما هیات دوم یک جمعیت چند میلیونی از مردم هستند که لزوما نتیجه انتخاب آن‌ها با انتخابات هیات داوران جشنواره یکسان یا مانند نیست.

مردم معمولاً به سینما می‌روند که قصه‌های زندگی خودشان را در قاب تصویر ببینند، لذا ممکن است فیلمی که در نگاه داوران جشنواره فیلم خوش ساخت و تکنیکی و مستحق جایزه باشد، اما از طرف مردم استقبال نشود و بالعکس؛ از آنجا که اقتصاد سینما بیشتر در انتخابات مردم رقم می‌خورد تا در انتخاب‌های هیات داوران جشنواره و به دلیل اهمیت انتخاب مردم، چند سالی است که فیلم‌های منتخب مردمی هم در جشنواره اعلام و تجلیل می‌شوند و بدیهی است که حداقل نگاه تهیه‌کنندگان سینما بیشتر به انتخاب هیات داوران دوم متمایل باشد تا هیات داوران رسمی جشنواره.

در راستای همین اهمیت نگاه و انتخاب مردم؛ ستاد انتخاب فیلم برگزیده از نگاه تماشاگران چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر هم پس از گذشت ۶ روز از جشنواره، روز شنبه (۱۸ بهمن) فیلم‌های منتخب از نگاه تماشاگران را اعلام کرد.

از «غسل توبه» تا «حاشیه‌نشینی»؛ بازتاب پرونده‌های واقعی بر پرده سینما

براساس این اعلام، فیلم‌های «اسکورت»، «اردوبهشت»، «پل»، «جانشین»، «حاشیه»، «زنده‌شور»، «سرزمین فرشته‌ها»، «غوطه‌ور»، «قایق سواری در تهران»، «کارواش»، «کوچ»، «گیس» و «نیم شب»، ۱۳ فیلم از مجموع ۳۱ فیلم حاضر در بخش مسابقه، برگزیده نگاه تماشاگران جشنواره فیلم فجر هستند؛ فیلم‌هایی که اگر بیننده آن بوده باشید،  روایت‌گر قصه‌هایی نزدیک‌تر به زندگی و حال مردم هستند.

«زنده‌شور» ساخته کاظم دانشی از جمله این آثار پرمخاطب جشنواره چهل و چهارم است که به دلیل استقبال گسترده مردم، چندین سانس‌ فوق‌العاده به خود اختصاص داده است. این فیلم هرچند در روایت اصلی به ۵ فرد اعدامی می‌پردازد، اما در روایت‌های فرعی با ۵ پرونده و ۵ قصه روبه‌روایم که روایت‌هایی از سرقت، دعوا و چاقوکشی، خیانت همسر و آسیب‌های اجتماعی پیرامون حضور اتباع بیگانه در کشور را هم پیش روی مخاطب قرار می‌دهد.

از آنجا که طبق اعلام کاظم دانشی، کارگردان و تهیه‌کننده «زنده‌شور» در نشست خبری این فیلم در جشنواره؛ قصه فیلمش وام گرفته از چند پرونده واقعی است که  از لابه‌لای پرونده‌های قضایی بیرون کشیده است؛ این فیلم می‌تواند بازتاب کوچکی از مسائل بخشی از جامعه باشد؛ به همین دلیل استقبال مردم از آن قابل توجه و توجیه است.

«زنده‌شور» با دقایقی نفسگیر و قاب‌هایی کمتر دیده شده از غسل توبه این ۵ محکوم به اعدام آغاز می‌شود و در ادامه هرچند ریتم کندتر می‌شود، اما در ادامه تلاش برای رضایت از اولیای دم و نجات این محکومین از اعدام، ذائقه مخاطب را به سمت و سوی دیگری سوق می‌دهد که به گفته کارگردان فیلم، تلاشی  در جهت جا انداختن مفهوم بخشش در جامعه است.

«کافه سلطان» از دیگر فیلم‌های اجتماعی جشنواره چهل و چهارم است که جنگ ۱۲ روزه حاشیه و متن آن تقابل و برداشت ۲ نسل قدیم و جدید از زندگی درست و رعایت امر اخلاقی در شرایط سخت است. فیلم روایت‌گر یک خانواده ۴ نفره است که در یک کافه بین‌راهی در کنار یک جاده قدیمی است که حمله اسرائیل به خاک کشورمان و مسافرت مردم از آن مسیر قدیمی موجب رونق آن می‌شود و مخاطب در معرض نگاه متفاوت پدر و مادر خانواده به عنوان نسل قدیمی‌تر جامعه و پسر و عروس خانواده به عنوان نسل جدید به مسائل و آدم‌های جنگ زده است؛ اما در پایان تکلیف مخاطب روشن نمی‌شود که کدام نگاه درست و نیاز امروز جامعه است.

«حاشیه» در متن جشنواره

فیلم «حاشیه» به کارگردانی محمد علیزاده‌فرد از دیگر آثار برگزیده از نگاه مردمی در جشنواره امسال است که سیدمرتضی محمودی، نماینده مردم تهران و سخنگوی کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس نیز در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت، این فیلم را یکی از فیلم‌های خوب جشنواره چهل و چهارم و نزدیک به زندگی مردم معرفی کرد که هم قصه خوبی دارد و این قصه خوب هم پرداخت شده است.

سخنگوی کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس با اشاره به موضوع اصلی فیلم، یعنی آسیب‌های اجتماعی در مناطق حاشیه شهر و آفات حاشیه‌نشینی که از موضوعات مورد پیگیری در کمیسیون تخصصی وی در مجلس است، گفت: پرداخت به این موضوع در مدیوم فیلم و سینما اتفاق خوبی است؛ البته هدفی که فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان «حاشیه» به دنبال آن بودند، اثر انسان خودساخته و مومن و اخلاقی در تغییر بافت فرهنگی یک محله است که در انتقال این مفهوم تقریباً موفق بودند.

این نماینده مجلس با اشاره به داستان «حاشیه» ادامه داد: در فیلم یک محله حاشیه‌نشین شهر تهران، پر از آسیب‌های اجتماعی حاد و وحشتناک است که از اعتیاد و خلاف و دعوا گرفته تا چاقوکشی، بچه‌دزدی، قاچاق مواد مخدر و سرقت، همه را با هم را دارد که همه با آمدن یک شخصیت روحانی که قهرمان این ماجرا است و زنده شدن مسجد و کار جهادی به یک سامانی می‌رسد.

به اعتقاد محمودی فیلم در انتقال این مفهوم موفق بوده، اما به نظر می‌رسد در انعکاس آسیب‌های اجتماعی در یک محله حاشیه‌ای در تهران و این حجم پرتعداد از دزدی بچه‌ها آن هم در یک محدوده کوچک محلی یا تخلفات و رفتارهای بزهکارانه در آن محدوده یک مقدار غلو شده است؛ که این غلو برای مخاطب پذیرفتنی نیست و شاید مخاطب نتواند با این بزرگ‌نمایی که در بزه‌های محله شده بود، ارتباط برقرار کند.

وی با تأکید بر اینکه توانستم ارتباط مفهومی خوبی با کلیت فیلم «حاشیه» برقرار کنم؛ اضافه کرد: «حاشیه» یک فیلم تأثیرگذار با قصه خوب و روان است که به شرط حذف یا کمرنگ کردن آن غلو و بزرگنمایی که اشاره کردم از فیلم، درمجموع توانسته جامعه‌ در بافت حاشیه‌ای شهرها را به تصویر بکشد.

سینمای ایران هنوز به بلوغ شناخت و انعکاس مسائل اصلی مردم نرسیده است

سخنگوی کمیسیون امور داخلی کشور مجلس با اشاره به فیلم‌های اشاره شده و دیگر فیلم‌های جشنواره فجر امسال که تاکنون به نمایش درآمده و همچنین فیلم‌های سال‌های گذشته، گفت: به نظر می‌رسد روند فیلم‌سازی و سوژه‌پردازی در سینمای ایران هنوز به بلوغ شناخت مسائل اصلی مردم نرسیده، محل طرح مسائل کشور از دریچه سینما و ارائه راه‌حل‌های گره‌گشا نیست و همچنان این نقص و نقد به سینمای ایران یا حداقل سینمای اجتماعی ما وارد است.

محمودی با اشاره به علاقه شخصی خود به فیلم و سینما و پیگیری جشنواره فیلم فجر در ادوار مختلف، گفت: بنده تقریباً مسیر تحولی در سینمای ایران را از دوره دبیرستان که قهرمان سینمای ما آقای حاتمی‌کیا و دیگر چهره‌های شاخص آن دوران بودند تا به امروز دنبال کرده و بالا و پایین‌ها و فراز و نشیب عرصه سینما در کشورمان را مقایسه می‌کنم و با توجه به مشاهدات و تجربه می‌توانم بگویم که در سال‌های اخیر، تعداد بسیار کمی از آثار را شاهد هستیم که به مسائل واقعی مردم و کشور و موضوعاتی که می‌تواند در مسئولان و کارگزاران نظام طرح مسئله کند، بپردازد.