از ثبات‌سازی تا شکوفایی در سایه تجربه جنگ‌ها

به گزارش، در حالی که سال اول دولت‌ها معمولاً به شناخت ساختارها می‌گذرد، دولت مسعود پزشکیان ناگزیر از همان روزهای نخست با تهدیدات مستقیم نظامی مواجه شد. وقوع جنگ ۱۲ روزه نشان داد که دشمن به دنبال تغییر معادلات و هدف‌گیری فرماندهان ارشد نظامی است؛ تا جایی که هشدارهایی درباره ترور فرماندهان در همان روزهای ابتدایی جنگ مطرح شد. با این حال، دولت وفاق با اتکا بر تجربیات تلخ این دوره و همچنین دروس جنگ ۴۰ روزه، توانست رویکرد خود را از یک راهبرد صرفاً «دفاع پیشرو» به سمت ترکیبی از «بازدارندگی سرزمینی» و تقویت مقاومت درون‌مرزی سوق دهد. این تغییر راهبرد، نشان‌دهنده بلوغ عملیاتی دولتی است که توانست از دل بحران‌ها، درس‌های لازم برای تثبیت امنیت را استخراج کند.

مهم‌ترین دستاورد این دولت در این دو سال، حفظ انسجام درونی در برابر فشارهای بیرونی بود. رئیس‌جمهور پزشکیان با شعار «وفاق ملی» پای به عرصه اجرا گذاشت و با وجود حوادث غیرمترقبه نظیر شهادت فرماندهان مقاومت در لبنان، شهادت رهبر معظم انقلام آیت الله سید علی خامنه‌ای و جنگ‌های طولانی، تلاش کرد همبستگی داخلی را با ترکیبی از نیروهای سیاسی مختلف (شامل ۴۰ درصد اصلاح‌طلب، ۵۰ درصد مستقل و ۱۰ درصد اصول‌گرا در انتصابات کلیدی) حفظ کند. این رویکرد، برخلاف دولتی که درگیر سایش‌های درونی شود، زمینه را برای تمرکز بر پروژه‌های کلان در سال سوم فراهم کرده است. به‌ویژه آنکه پس از جنگ ۴۰ روزه، ایران به اهمیت ژئوپلیتیک خود و اهرم‌هایی چون کنترل بر تنگه هرمز پی برد و توانست جایگاه خود را به عنوان یک بازیگر تأثیرگذار در نظم منطقه‌ای تثبیت کند؛ موضوعی که دولت پزشکیان از آن برای بازتعریف سیاست خارجی خود بهره برد.

ورود به سال سوم، فصل عبور از نگاه شتاب‌زده به نگاه بهره‌برداری از ظرفیت‌های ایجاد شده است. تجربه تلخ جنگ ۱۲ روزه، دولت را به اصلاح رویه‌های امنیتی و شفاف‌سازی در تخصیص منابع وادار کرد. در این برهه، دولت مسعود پزشکیان نشان داده که توانایی نهادینه‌سازی فرآیندها را دارد؛ به‌گونه‌ای که در جنگ ۴۰ روزه، ارزیابی‌ها حاکی از استفاده بهتر از تجربیات گذشته و تقویت راهبردهای دفاعی بوده است. موفقیت دولت در این مسیر، مرهون حرکت از مدیریت واکنشی (که در ابتدای جنگ ۱۲ روزه مشهود بود) به مدیریت پیش‌گیرانه و مبتنی بر تحلیل‌های دقیق‌تر است.

با این حال، دولت با درک این واقعیت که جنگ‌های اخیر معادلات منطقه را به نفع جمهوری اسلامی تغییر داده و «دامنه بازی» ایران را گسترده‌تر کرده است، می‌تواند از این فضا برای بهبود دیپلماسی اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری در سال سوم عمر خود بهره برد.

ورود موفق دولت وفاق به ریاست مسعود پزشکیان به سال سوم، مرهون عبور از دو آزمون بزرگ نظامی (جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه) و ترمیم سرمایه اجتماعی در بحبوحه تهدیدات است. جایی که جنگ ۱۲ روزه نشان داد نباید حریف را دست‌کم گرفت، جنگ ۴۰ روزه ثابت کرد که تکیه بر «بازدارندگی سرزمینی» و انسجام ملی می‌تواند معادلات را تغییر دهد. اکنون که دولت به بلوغ عملیاتی رسیده و از حافظه تاریخی این دو رویداد برای اصلاح ساختارها استفاده کرده است، فصل جدیدی پیش روست.

موفقیت واقعی در پایان سال سوم، با عملکرد عملی در عرصه اقتصاد و معیشت سنجیده خواهد شد و نشانه‌های اولیه حاکی از آن است که دولت پزشکیان با بهره‌گیری از دروس جنگ و حفظ رویکرد وفاق، عزم خود را برای عبور از این مرحله حساس جزم کرده است.