چهار سال محدودیت انرژی؛ فولاد خوزستان، ظرفیت دارد اما برق ندارد

فولاد خوزستان با ظرفیت اسمی چهار میلیون تن فولاد در سال، در سال‌های اخیر به دلیل محدودیت‌های برق و گاز، نتوانسته از ظرفیت واقعی خود استفاده کند و تولید آن به کمتر از سه میلیون تن رسیده است. این کاهش، نه ناشی از کمبود مواد اولیه است، نه ضعف فناوری و نه نبود بازار؛ تنها نتیجه ناترازی انرژی است.

این تصویر، تنها به فولاد خوزستان محدود نمی‌شود. آمارهای چهار سال اخیر نشان می‌دهد از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، صنعت فولاد ایران به دلیل محدودیت‌های انرژی حدود ۲۶ میلیون تن تولید خود را از دست داده است؛ رقمی که ارزش اقتصادی آن حدود ۱۴ میلیارد دلار برآورد می‌شود. این ارقام نشان می‌دهد مسئله امروز صنعت فولاد، کمبود ظرفیت نیست؛ بلکه محرومیت از بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود است.

فولاد خوزستان روشن‌ترین مصداق این واقعیت است. این شرکت با برخورداری از بزرگ‌ترین مگامدول تولید آهن اسفنجی کشور، زیرساخت‌های گسترده، دسترسی هم‌زمان به حمل‌ونقل ریلی، جاده‌ای و دریایی و نزدیکی به بنادر صادراتی، همه پیش‌نیازهای توسعه را در اختیار دارد، اما محدودیت انرژی اجازه استفاده کامل از این ظرفیت‌ها را نمی‌دهد.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم کاهش تولید در فولاد خوزستان، تنها به یک شرکت محدود نمی‌شود. مواد اولیه واحدهایی مانند گروه ملی صنعتی فولاد ایران، فولاد اکسین خوزستان، نورد و لوله اهواز، نورد کاویان و دیگر صنایع پایین‌دستی به عملکرد این شرکت وابسته است. هر تن کاهش تولید، به معنای کاهش خوراک زنجیره‌ای است که از کارخانه‌های نورد تا پروژه‌های عمرانی، خودروسازی و بازارهای صادراتی امتداد دارد.

در واقع، مسئله امروز صنعت فولاد ایران، کمبود امکان تولید است، نه کمبود توان تولید. زمانی که ظرفیت وجود دارد اما برق نیست، راه‌حل دیگر ساخت کارخانه جدید نیست؛ بلکه اصلاح سیاست‌های تأمین انرژی و بهره‌برداری از سرمایه‌گذاری‌های موجود است.

در شرایطی که کشورهای جهان همچنان با نگاه راهبردی در حال توسعه صنعت فولاد هستند، محدودیت‌های انرژی در ایران به بزرگ‌ترین مانع استفاده از ظرفیت‌های ایجادشده تبدیل شده است. همزمان، افزایش هزینه حامل‌های انرژی نیز فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده و بازده اقتصادی واحدهای فولادی را کاهش داده است.

اهمیت این مسئله پس از حملات اخیر دوچندان شده است. فولاد خوزستان علاوه بر محدودیت‌های چندساله انرژی، اکنون بخشی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده خود را نیز بازسازی می‌کند. در چنین شرایطی، تولید فقط یک شاخص اقتصادی نیست؛ منبع تأمین مالی بازسازی، حفظ اشتغال، استمرار فعالیت صنایع پایین‌دستی، تداوم صادرات و ارزآوری کشور است.

فولاد خوزستان با ۱۷ هزار نیروی انسانی و حدود ۵۰ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم، یکی از مهم‌ترین پیشران‌های اشتغال و اقتصاد جنوب کشور محسوب می‌شود. از همین رو، تأمین پایدار برق برای این مجموعه، صرفاً حمایت از یک شرکت نیست؛ حمایت از زنجیره ارزش فولاد، اقتصاد ملی و سرمایه‌ای است که طی بیش از چهار دهه شکل گرفته است.

شاید امروز مهم‌ترین پرسش این باشد؛ آیا می‌توان میلیاردها دلار برای ایجاد ظرفیت فولاد سرمایه‌گذاری کرد، اما به دلیل کمبود برق، بخشی از همان ظرفیت را بلااستفاده گذاشت؟ اگر پاسخ منفی است، باید پذیرفت که مهم‌ترین نیاز امروز فولاد خوزستان و صنعت فولاد ایران، نه کارخانه جدید، بلکه برق پایدار برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود است.