امنیت منطقه‌ای بدون قدرت‌های خارجی؛ فرصتی برای شکوفایی ظرفیت‌های اقتصادی ایران

به گزارش پول و اعتبار آنلاین،

مقامات ارشد سه کشور پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه روز دوشنبه ۴ آبان ماه به منظور گفت‌وگو و رایزنی با مقامات ایران، به تهران سفر کردند. «عاصم منیر» فرمانده ارتش پاکستان، «خالد بن‌سلمان» وزیر دفاع عربستان سعودی، «ابراهیم کالین» رئیس دستگاه اطلاعاتی ترکیه و «محسن رضایی» دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت‌وگوهای چهارجانبه‌ای را با محوریت بحران‌های منطقه به ویژه پیامدهای ناشی از جنگ تحمیل شده آمریکا و رژیم اسرائیل بر ایران و نیز بحران یمن را انجام دادند. نشستی که بر اساس بیانیه پایانی آن شرکت کنندگان توافق کردند که گفت‌وگوها به منظور تقویت همکاری فی مابین چهار کشور منطقه‌ای از جمله در زمینه صلح و امنیت در منطقه را ادامه دهند. همچین بر مبنای اعلام «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه بر تداوم آن از سوی کشورهای حاضر، اجماع نظر وجود دارد.

در این میان توسعه روابط اقتصادی با کشورهای همسایه به دلیل پیوندهای تمدنی و فرهنگی میان ملت‌ها، از سیاست های اصولی ایران در طول سال های اخیر بوده که حتی در میانه تنش های موجود در منطقه غرب آسیا، مورد تاکید مسئولان قرار گرفته است به طوری که پس از نشست اخیر چهارجانبه تهران میان کشورهای ایران، پاکستان، ترکیه و عربستان، بار دیگر موضوع همکاری های منطقه ای در حوزه اقتصادی مطرح شده است.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که این همکاری ها زمانی می‌تواند به امری پایدار منجر شود که از سطح رایزنی‌های سیاسی فراتر برود و در قالب پروژه‌های مشترک، سرمایه‌گذاری‌های متقابل و پیوندهای بلندمدت اقتصادی تحقق یابد و از آنجا که در منطقه غرب آسیا و بخصوص خلیج فارس، ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه انرژی، حمل‌ونقل، زیرساخت، خدمات فنی و مهندسی و تجارت وجود دارد، بهره‌گیری از آنها می‌تواند منافع مشترکی برای کشورهای شمال و جنوب این پهنه جغرافیایی ایجاد کند.

می توان زمینه را برای همکاری نزدیک کشورهای منطقه فراهم کرد

مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین، در این باره اظهار داشت: حضور مقامات سه کشور اثرگذار در منطقه و اظهارات اخیر وزیر خارجه عمان درباره ترتیبات پیشنهادی برای نظم منطقه‌ای در خلیج فارس را باید در یکجا بررسی کرد زیرا بر اساس آن، شورای همکاری خلیج فارس به همراه ایران و عراق، با وجود عضویت نداشتن این دو کشور در شورا، می‌توانند در چارچوبی منطقه‌ای برای امنیت منطقه همکاری کنند.

وی افزود: مجموعه این تحولات و گفت‌وگوهایی که طی هفته اخیر درباره مناسبات منطقه‌ای مطرح شده، می‌تواند نشانه‌ای از شکل‌گیری شرایط تازه ای در منطقه باشد؛ شرایطی که در صورت رفع بحران‌های موجود، امکان تعریف امنیت منطقه‌ای با مشارکت کشورهای منطقه و بدون حضور قدرت‌های خارجی را فراهم می‌کند.

رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین ادامه داد: تحولات و مراودات منطقه‌ای که طی هفته اخیر شاهد آن بوده‌ایم، می‌تواند نویدبخش روزی باشد که امنیت منطقه خلیج فارس بدون حضور قدرت‌های خارجی تعریف شود. این موضوع از منظر تاریخی اهمیت زیادی دارد زیرا در گذشته، تجربه چندانی از شکل‌گیری پیمان‌های منطقه‌ای در این محدوده جغرافیایی نداشته‌ایم که در آن‌ها یکی از قدرت‌های بزرگ جهانی حضور نداشته باشد.

وی افزود: اگر به تجربه پیمان‌های منطقه‌ای در غرب آسیا و خاورمیانه نگاه کنیم، مشاهده می‌کنیم که در بسیاری از این ترتیبات، قدرت‌های بزرگ خارجی نقش داشته‌اند. پیمان سنتو و دیگر پیمان‌های منطقه‌ای نیز در چارچوب رقابت‌ها و ملاحظات قدرت‌های بزرگ شکل گرفته بودند و حضور یا نقش‌آفرینی قدرت‌هایی مانند آمریکا و شوروی سابق، و سپس روسیه، در معادلات امنیتی این منطقه اهمیت داشته است.

حریری تصریح کرد: امروز اما شاهد طرح‌ها و تحرکاتی هستیم که در آن‌ها کشورهای منطقه تلاش می‌کنند ترتیبات امنیتی و همکاری‌های خود را بدون حضور قدرت‌های خارجی تعریف کنند. این روند می‌تواند نشان‌دهنده تغییر در نظم منطقه‌ای باشد؛ تغییری که در صورت تحقق، زمینه را برای همکاری نزدیک‌تر کشورهای منطقه فراهم خواهد کرد.

وی با ابراز امیدواری نسبت به آینده تحولات منطقه اظهار داشت: امیدواریم با پیروزی ایران و عبور از بحران‌های موجود، نظم جدیدی در منطقه شکل بگیرد که همه کشورهای منطقه و طرف‌هایی را که در این جغرافیا ذی‌نفع هستند، در بر بگیرد و منافع مشترک آن‌ها را تأمین کند.

امنیت، پیش‌نیاز رشد اقتصادی و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای

رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین در پاسخ به این موضوع که آیا می‌توان از مسیر همکاری‌های اقتصادی به امنیت منطقه‌ای دست یافت، گفت: برای رسیدن به امنیت منطقه‌ای، راه‌حل‌های مختلفی وجود دارد، اما در نهایت، حل معضل فعلی به مذاکره ختم می‌شود. پس از رفع بحران‌های موجود، استقرار امنیت در منطقه می‌تواند زمینه‌ساز گسترش همکاری‌های اقتصادی و افزایش ظرفیت رشد کشورهای منطقه باشد.

حریری افزود: اگر امنیت منطقه از طریق پیمان‌ها و سازوکارهایی تعریف شود که کشورهای منطقه خود در آن نقش اصلی را بر عهده دارند و قدرت‌های خارجی در آن حضور نداشته باشند، می‌توان به شکل‌گیری منطقه‌ای امن امیدوار بود؛ منطقه‌ای که ظرفیت رشد اقتصادی بسیار بالایی دارد.

وی ادامه داد: این ظرفیت به‌ویژه برای ایران اهمیت دارد؛ زیرا کشورمان از ظرفیت‌های بکر و گسترده‌ای برای رشد برخوردار است. به همین دلیل، امیدواریم پس از رفع بحران‌ها و عبور از شرایط ناشی از جنگ و تنش، شاهد ظهور دوباره ایران به‌عنوان کشوری قدرتمند و برخوردار از ظرفیت‌های اقتصادی قابل‌توجه در منطقه باشیم.

رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین تأکید کرد: مردم در جریان این جنگ و جدال‌ها، رنج و دشواری‌های زیادی را متحمل شده‌اند، اما می‌توان امیدوار بود که پس از عبور از این بحران‌ها، زمینه برای تقویت جایگاه ایران در منطقه فراهم شود و کشورمان بتواند با تکیه بر ظرفیت‌های خود، نقش مؤثرتری در مناسبات اقتصادی و منطقه‌ای ایفا کند.

کریدورهای ترانزیتی؛ حلقه اتصال امنیت منطقه‌ای به منافع اقتصادی

حریری در ادامه با اشاره به نقش کریدورهای ترانزیتی در توسعه همکاری‌های اقتصادی منطقه اظهار داشت: منطقه‌ای که ایران در آن قرار گرفته، از نظر جغرافیایی در مسیر کریدورهای مهم قرار دارد و نمی‌توان نقش ایران را در هیچ‌یک از این مسیرهای ارتباطی نادیده گرفت. ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، در مسیرهای مهم ترانزیتی منطقه قرار گرفته است و این موقعیت می‌تواند در صورت برقراری امنیت و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، فرصت‌های اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد کند.

رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین ادامه داد: زمانی که امنیت در منطقه برقرار شود، فرصت‌های اقتصادی نیز به‌طور طبیعی گسترش پیدا می‌کنند. یکی از مهم‌ترین این فرصت‌ها، همکاری در چارچوب کریدورهای ترانزیتی است؛ همکاری‌هایی که می‌توانند ارتباط میان کشورهای منطقه را تقویت کنند و ظرفیت‌های تازه‌ای برای تجارت و مبادلات اقتصادی به وجود آورند.

حریری همچنین به اهمیت حضور در زنجیره‌های تأمین اشاره کرد و گفت: در کنار توسعه کریدورهای ترانزیتی، امکان همکاری در زنجیره‌های تأمین و ورود مؤثرتر به زنجیره‌های تأمین جهانی نیز وجود دارد. تحقق این ظرفیت‌ها به شرایطی نیاز دارد که در آن، ناامنی و مداخلات نظامی قدرت‌های بزرگ در منطقه کاهش پیدا کند و کشورهای منطقه بتوانند در فضایی امن، روابط اقتصادی خود را گسترش دهند.

وی خاطرنشان کرد: اگر مداخلات نظامی قدرت‌های بزرگ از این منطقه حذف شود و یک منطقه امن اقتصادی شکل بگیرد، زمینه برای استفاده بهتر از ظرفیت‌های جغرافیایی و اقتصادی کشورهای منطقه فراهم خواهد شد. در چنین شرایطی، کریدورهای ترانزیتی و پیوندهای تجاری می‌توانند به یکی از محورهای اصلی توسعه همکاری‌های اقتصادی تبدیل شوند و منافع مشترکی برای کشورهای منطقه به همراه داشته باشند.

منبع خبر: ایرنا