همایون شجریان در اصفهان؛ صدای خاطره‌ها در میان کاستی‌ها

به گزارش پول و اعتبار آنلاین،

همایون شجریان که تور کنسرت‌های خود را از ۱۵ مهرماه در شیراز آغاز کرده و طی چندین شب متوالی در این شهر روی صحنه رفته بود، از هفتم آبان‌ماه اجراهای خود را در اصفهان آغاز کرد. این خواننده قرار است فرداشب آخرین اجرای خود در اصفهان را برگزار کند و پس از آن، تور کنسرت‌هایش را در کیش و مازندران ادامه دهد و احتمالا در ادامه به تهران نیز برسد.

این کنسرت در سالن نقش جهان اصفهان، با ظرفیت چند هزار نفری، برگزار شد؛ فضایی که با توجه به شرایط جوی، به‌صورت سرپوشیده درآمده بود. با این حال، از همان ابتدای اجرا، یکی از مهم‌ترین مسائلی که توجه مخاطبان را به خود جلب می‌کرد، وضعیت نامناسب آکوستیک سالن بود. در بخش‌هایی از اجرا، صدای برخی سازها به‌خوبی شنیده نمی‌شد و در مقابل، صدای بعضی سازها نیز حالتی گوش‌خراش پیدا می‌کرد؛ مسئله‌ای که در مجموع بر کیفیت شنیداری اجرا تأثیر گذاشته بود.

البته مسئله کیفیت صدای سالن‌های موسیقی در ایران، موضوع تازه‌ای نیست. بسیاری از سالن‌هایی که از ابتدا نیز از وضعیت صوتی مطلوبی برخوردار بوده‌اند، به‌مرور زمان و به دلیل نبود رسیدگی و نگهداری مناسب، بخشی از کیفیت اولیه خود را از دست داده‌اند. در چنین شرایطی، برگزاری کنسرت در یک استادیوم ورزشی که اساسا برای اجرای موسیقی طراحی نشده، طبیعتا دشواری‌های بیشتری به همراه دارد. تجهیز چنین فضاهایی به امکانات مناسب صدابرداری و ایجاد شرایط آکوستیکی مطلوب، به دانش تخصصی، تجهیزات حرفه‌ای و طراحی دقیق نیاز دارد.

با این حال، برگزاری کنسرت در استادیوم‌های ورزشی نه‌تنها اتفاقی غیرمعمول در جهان نیست، بلکه بسیاری از خوانندگان مطرح و محبوب در کشورهای مختلف، برای میزبانی از جمعیت گسترده‌تری از مخاطبان خود، اجراهایشان را در چنین فضاهایی برگزار می‌کنند. بنابراین، مسئله اصلی را نمی‌توان صرفا در انتخاب یک فضای ورزشی برای اجرای موسیقی جست‌وجو کرد، بلکه چگونگی آماده‌سازی و تجهیز این فضاها برای میزبانی از یک اجرای موسیقایی اهمیت بیشتری دارد.

در کنار مسائل مربوط به صدابرداری، برخی کارشناسان نیز بر این باورند که سازهای ایرانی اساسا برای اجرا در فضاهای کوچک‌تر و نزدیک‌تر به مخاطب شکل گرفته‌اند و اجرای آن‌ها در محیط‌های بزرگ، مانند استادیوم‌های ورزشی، می‌تواند بر کیفیت انتقال صدا و جزئیات موسیقایی تأثیر بگذارد. از این منظر، جنس و ویژگی‌های صوتی سازهای ایرانی نیز یکی دیگر از عواملی است که در طراحی و آماده‌سازی چنین سالن‌هایی باید مورد توجه قرار گیرد.

اما مسئله صدا تنها به سازها محدود نمی‌شد. به نظر می‌رسید همایون شجریان نیز در بخش‌هایی از این کنسرت نتوانسته است آن‌طور که باید از ظرفیت صدای خود استفاده کند و صدای او تا حدودی خسته به گوش می‌رسید. البته باید توجه داشت که اجرای چندین شب متوالی و برگزاری دو سانس در یک شب، می‌تواند فشار قابل توجهی بر توان جسمی و صوتی خواننده وارد کند و بر کیفیت اجرا اثر بگذارد.

در مقابل، برخی معتقدند تداوم اجراها و برگزاری چندین کنسرت در فاصله زمانی کوتاه، خود نوعی تمرین برای خواننده و گروه اجرایی محسوب می‌شود و حتی می‌تواند به بهبود عملکرد آن‌ها کمک کند. با این حال، نمی‌توان دشواری‌های برگزاری یک تور کنسرت را نادیده گرفت. اجرای تور، به‌ویژه در ابعاد گسترده و با برنامه فشرده، نیازمند آمادگی جسمانی و ذهنی بالایی است؛ موضوعی که حتی در میان هنرمندان مطرح جهان نیز اهمیت زیادی دارد و گاهی باعث می‌شود برخی خوانندگان در میانه تورهای جهانی خود، به دلیل خستگی یا ناتوانی در حفظ کیفیت اجراها، تعدادی از کنسرت‌ها را لغو کنند.

با وجود این مسائل، در بخش‌هایی از اجرا، صدای همایون شجریان نیز از وضوح و قدرت یکدستی برخوردار نبود و در برخی قطعات، کیفیت ارائه آواز با بخش‌های دیگر برنامه تفاوت داشت. با این حال، در برخی اجراها، از جمله آواز همراه با چهارمضراب، تحریرها و توانایی‌های تکنیکی خواننده جلوه بیشتری پیدا کرد.

از سوی دیگر، رپرتوار این کنسرت بیش از هر چیز حال‌وهوایی نوستالژیک داشت؛ فضایی که به‌ویژه برای مخاطبان آثار محمدرضا شجریان، پدر همایون، یادآور خاطرات موسیقایی بسیاری بود. بخش قابل توجهی از آثاری که در این کنسرت اجرا شدند، پیش‌تر با صدای محمدرضا شجریان شنیده شده بودند.

حتی در بخش‌هایی که سازها به‌تنهایی به اجرای موسیقی می‌پرداختند نیز آثاری از آلبوم‌های شجریان پدر اجرا شد؛ موضوعی که بر فضای نوستالژیک این کنسرت می‌افزود.

در این برنامه قطعاتی همچون «یک نفس آرزوی تو»، «خریدار»، «بیا تا گل»، چهارمضراب ماهور از پرویز مشکاتیان، «هوای گریه»، «لب خندان تو»، «در خیال»، رنگ بیات ترک از حسین علیزاده، «پنهان چو دل»، «ببار ای بارون»، «رنگ شرنگ» از کیهان کلهر، «خزان» از پرویز مشکاتیان، «قاصدک» و «مرغ سحر» اجرا شدند.

در نهایت، فارغ از کیفیت موسیقایی بخش‌های مختلف برنامه، نحوه چیدمان صندلی‌ها نیز از دیگر نکاتی بود که می‌توانست تجربه مخاطبان را تحت تأثیر قرار دهد. صندلی‌ها در کف استادیوم چیده شده بودند، اما این چیدمان به‌گونه‌ای نبود که همه تماشاگران بتوانند دید مناسبی به صحنه داشته باشند. در نتیجه، برخی مخاطبان برای تماشای اجرا با محدودیت دید مواجه بودند.

منبع خبر: ایسنا